INSTRUKCJA OBSŁUGI zerwania pęt Demokracji’89

INSTRUKCJA OBSŁUGI

zerwania pęt Demokracji’89

czyli o Pełne Powszechne Prawo Wyborcze do Sejmu (PPPW)

A. Definicja

Pełne powszechne prawo wyborcze obywatela składa się z prawa czynnego czyli prawa wybierania posłów oraz prawa biernego czyli prawa wybieralności (kandydowania) na posła. Oba prawa są nierozłączne i niezbywalne oraz dotyczą każdego uprawnionego obywatela w państwie demokratycznym.

B. Stan istniejący D’89

Konstytucja RP z 1997 roku w temacie powszechnego prawa wyborczego zawiera:

1/ w art.62.1, prawo obywatela wybierania posłów;

2/ w art.99.1, możliwość wybrania polskiego obywatela do Sejmu mającego prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat.

C. Wada stanu istniejącego D’89

Zasadniczą wadą jest to, że w Konstytucji z 1997 roku brak jest zapisu expressis verbis dotyczącego posiadania przez obywatela prawa wybieralności do Sejmu (prawa biernego). W przeciwieństwie do tego, prawo czynne jest zapisane, w art.62.1.

1. Art.99.1 Konstytucji mówi o „możliwości” wybrania obywatela do Sejmu. Zapis ten stawia trzy warunki aby zaistniała taka „możliwość”. Jednak aby taka możliwość w ogóle mogła mieć miejsce musi uprzednio istnieć samo „prawo wybieralności” obywatela do Sejmu. O tym prawie wybieralności Konstytucja nie wspomina.

2. Art.100.1 Konstytucji mówi, że kandydatów na posłów mogą zgłaszać partie polityczne oraz wyborcy.

Zapis ten jest sprzeczny z art.96.2 Konstytucji mówiącym o tym, że wybory do Sejmu są powszechne bowiem powszechność wyborów oznacza, że każdy obywatel ma dwa niezbywalne prawa: czynne oraz bierne.

Jeżeli, zgodnie z tym artykułem 96.2, obywatel posiada prawo bierne czyli prawo wybieralności (drugie prawo tj. czynne posiada zgodnie z art.62.1), to prawo to nie może zostać mu odebrane poprzez zastosowanie procedury „zgłaszania” kandydatów wyłącznie przez partie polityczne oraz wyborców czyli przez epizodyczne byty prawne, nazwane przez ustawę Kodeks wyborczy z 2011 roku komitetami wyborczymi.

Czynność odbierająca uprawnionemu obywatelowi prawo bierne do Sejmu narusza fundamentalny standard wyborczy demokratycznego państwa prawa.

Tym standardem jest zasada powszechności wyborów, która została zdefiniowana w „Kodeksie dobrej praktyki w sprawach wyborczych” Rady Europy z 2003 r.*. Kodeks RE pisze wprost, że wszyscy (all human) mają „prawo kandydowania” (to stand for election).

Kodeks nie zajmuje się operacjami ograniczenia indywidualnego prawa kandydowania na rzecz kolektywów (partie czy wyborców) bowiem nie ma to nic wspólnego z wyborami w państwie demokratycznym.

D. Stan proponowany czyli operacja „zerwania pęt D’89”

1. Nowelizacja art.62 poprzez dodanie zapisu gwarantującego wszystkim uprawnionym obywatelom posiadanie prawa wybieralności do Sejmu, łącznie z prawem zgłaszania na posła.

2. Nowelizacja art.100.1 poprzez dodanie słowa „również” co do możliwości zgłaszania kandydatów na posłów przez partie polityczne oraz wyborców (równolegle do możliwości zgłaszania przez obywateli, którzy mają prawo wybieralności do Sejmu zgodnie z nowym art.62).

3. Nowelizacja art.96.2, który mówi, że „Wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie i proporcjonalne oraz odbywają się w głosowaniu tajnym”, poprzez dostosowanie jego treści do standardu wyborczego państwa demokratycznego zapisanego w Kodeksie Rady Europy z 2003 roku*. Kodeks RE opiniuje następującą treść:

„Wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie i wolne oraz odbywają się w głosowaniu tajnym”.

4. Opublikowanie, urzędowo, tłumaczenia Kodeksu dobrej praktyki w sprawach wyborczych RE*, który jest dokumentem zawierającym zbiór definicji jakie powinny obowiązywać w sprawach wyborczych w państwie demokratycznym.

_____________

*/ W 2003 roku Rada Europy wydała dokument pt. „Kodeks dobrej praktyki w sprawach wyborczych” (Opinia Nr 190/2002, Strasbourg 23 maja 2003 r.), do której to Rady przynależy Polska. Vide:

https://www.venice.coe.int/images/SITE%20IMAGES/Publications/Code_conduite_PREMS%20026115%20GBR.pdf

E. Podsumowanie

Pełne powszechne prawo wyborcze obywatela do Sejmu jest warunkiem sine qua non istnienia państwa demokratycznego.

Prawo czynne do Sejmu polscy obywatele mieli już w PRL natomiast prawa biernego nadal nie mają.

PS: W 1971 toku – 55 lat temu – kobiety w Szwajcarii uzyskały pełne prawa wyborcze. Art.143 ich Konstytucji stanowi: „Prawo wybieralności do Rady Narodowej, do Rady Federalnej i do Sądu Federalnego mają wszyscy uprawnieni do głosowania”.

Polki – mimo upływu 37 lat od słynnego 1989 Roku – nadal nie mają prawa wybieralności do Sejmu. Mężczyźni zresztą też go nie mają.

Dlaczego nie mają? Bo Ojcowie Założyciele III RP nałożyli „pęta” systemowi wyborczemu do Sejmu tak aby obywatele nie mieli nic do gadania w sprawach dobra wspólnego Rzplitej.

F. Załącznik nr 1

Jan Kowalak, dnia 14 lutego, w Dzień Świętego Walentego, 2026 roku

https://poselzkazdegopowiatu.blogspot.com/

F. Załącznik nr 1
Propozycja zmiany Konstytucji RP z 1997 roku w związku z wadą dotyczącą powszechnego prawa wyborczego do Sejmu
I.	Art.62 /nowy pkt. 3 i 4/ 3. Prawo wybieralności do Sejmu ma obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat.* 4. Obywatel mający prawo wybieralności do Sejmu może zgłosić swoją kandydaturę na posła.  *)  zapis powoduje usunięcie art.99.1.
II.	Art.96 /uaktualniony pkt.2/ 2. Wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie i wolne oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.
III.	Art.100 /uaktualnienie treści pkt.1 w następstwie uzupełnienia art.62 o pkt.3 i 4/ 1. Kandydatów na posłów i senatorów mogą również zgłaszać partie polityczne oraz wyborcy.
Jan Kowalak, dnia 14 lutego 2026 roku

G. Post Scriptum

WYKAZ wszystkich 460 jednomandatowych okręgów wyborczych, ponumerowanych i pogrupowanych wg 16 województw – oparty na załączniku nr 1 do Ustawy Kodeks wyborczy. (autorska wersja robocza - 03.11.2024) podany jest na stronie:

https://460jow.blogspot.com/

Wykaz 460 JOW

 Wykaz 460 JOW

WYKAZ wszystkich 460 jednomandatowych okręgów wyborczych, ponumerowanych i pogrupowanych wg 16 województw – oparty na załączniku nr 1 do Ustawy Kodeks wyborczy. (autorska wersja robocza - 03.11.2024) znajduje się na stronie:

https://460jow.blogspot.com/

Prawo kandydowania a prawo zgłaszania w wyborach do Sejmu

Działania różnych organizacji o zasięgu międzynarodowym na rzecz demokratyzacji procesu wyborczego doprowadziły w 2003 roku do zdefiniowania pojęcia państwa demokratycznego. Dokumentem zawierającym wytyczne dla takiego państwa jest Kodeks dobrej praktyki w sprawach wyborczych – Opinia nr 190/2002 Rady Europy.

Jedną z pięciu naczelnych zasad prawa wyborczego jest jego powszechność. Pozostałe zasady to: równość, wolność, tajność i bezpośredniość wyborów.

Kodeks potwierdza, iż: „Powszechne prawo wyborcze oznacza, że wszyscy ludzie (ang.: all human) mają prawo wybierania (ang.: to vote) i kandydowania (ang.: to stand for) w wyborach”. Podane w nawiasach odpowiedniki są w języku oryginału, ponieważ nie istnieje urzędowe tłumaczenie tego dokumentu na język polski, a mija już prawie 15 lat od publikacji ww. Kodeksu dobrej praktyki.

1. Prawo kandydowania

Dla przykładu w państwie stosującym ordynację większościową w systemie FPTP – mowa o Wielkiej Brytanii – popularny przewodnik po wyborach (guidance) zawiera – oprócz informacji dla osób głosujących i wytycznych dla przewodniczącego komisji wyborczej okręgu – dwa komunikaty wyjaśniające, dotyczące podmiotów prawa wyborczego:

1. Partie polityczne
Partia polityczna jest organizacją, która dąży do wpływania lub kontrolowania polityki rządu, zwykle poprzez nominowanie kandydatów i próbę wygrania wyborów i sprawowania urzędu publicznego. Partie wybierają kandydatów do reprezentowania ich podczas wyborów.

2. Niezależni kandydaci
Niezależny kandydat to osoba, która chce stawać do wyborów i nie jest wybierana przez partię polityczną. Nadto dokładniejszy już przewodnik dla samych kandydatów podaje następujące zapisy:

„Jednakże, aby twoje nazwisko zostało dodane do kart do głosowania, musisz również zostać prawidłowo nominowanym kandydatem. Oznacza to, że musisz przedłożyć wypełniony zestaw dokumentów nominacyjnych, wraz z depozytem w wysokości 500 funtów (…). Kandydaci, którzy uzyskają więcej niż 5% wszystkich ważnych głosów oddanych, otrzymają zwrot depozytu”.

Dokumenty nominacyjne muszą zawierać 10 podpisów zarejestrowanych wyborców.

Na tym kończą się warunki konieczne do realizacji w praktyce prawa stawania do wyborów przez kandydata niezależnego w angielskim systemie elekcyjnym. Są one niewyobrażalnie proste, co wcale nie oznacza, że w praktyce łatwe do zrealizowania celu, jakim jest skuteczny wybór na posła.

Nadmienię, iż uprawnionych do głosowania w wyborach do angielskiej Izby Gmin (650 mandatów) w 2017 roku było 46,8 mln obywateli, a do polskiego Sejmu (460 mandatów) w 2015 roku 30,7 mln.

2. Prawo zgłaszania

Na początek pewne przypomnienie z logiki przeniesione na grunt prawa wybierania osób. Rzeczowniki: „kandydowanie” i „zgłaszanie” nie mają – pod względem słowotwórczym – identycznego znaczenia. Ogólne prawo kandydowania osoby do jakiegoś gremium może być ograniczone szczegółowym prawem zgłaszania.

Nadto rzeczownikowi „zgłaszanie” bliższe jest pokrewieństwo słowa „mianowanie”, którego jest synonimem. Fakt ten – podmienienie słowa „mianowanie” na bardziej demokratyczne „zgłaszanie” – został wykorzystany w polskim powojennym systemie wyborczym.

„W prawie wyborczym państwa komunistycznego kluczowe znaczenie miał przepis regulujący podmiot uprawniony do kształtowania listy kandydatów. Monopol w tym zakresie gwarantowany był partii komunistycznej.

Standard polski został ustalony w ordynacji wyborczej z 1952 roku. Ustawa z dnia 1 sierpnia 1952 r. – Ordynacja wyborcza do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 35 poz. 246) przesądzała w art. 33, że: Prawo zgłaszania kandydatów na posłów przysługuje organizacjom politycznym, zawodowym i spółdzielczym, Związkowi Samopomocy Chłopskiej, Związkowi Młodzieży Polskiej, jak również innym masowym organizacjom społecznym ludu pracującego„.*)

Dzisiaj prawo wyborcze w Polsce reguluje ustawa z 5 stycznia 2011 roku pn. Kodeks wyborczy. Zaraz na wstępie mamy zapis:

„Art.1. Kodeks wyborczy określa zasady i tryb zgłaszania kandydatów, przeprowadzania oraz warunki ważności wyborów (…)”.

Samą procedurę zgłaszania ustawodawca rozwinął dalej. I tak:

„Art. 84.§ 1. Prawo zgłaszania kandydatów w wyborach przysługuje komitetom wyborczym. Komitety wyborcze wykonują również inne czynności wyborcze, a w szczególności prowadzą na zasadzie wyłączności kampanię wyborczą na rzecz kandydatów.

§ 2. W wyborach do Sejmu i do Senatu oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej komitety wyborcze mogą być tworzone przez partie polityczne i koalicje partii politycznych oraz przez wyborców”.

Z powyższego wynika, że ustawa Kodeks wyborczy ogranicza prawo kandydowania, czyli wybieralności, wszystkich uprawnionych polskich obywateli. Ograniczenie to zostało uściślone tylko do prawa zgłaszania, które przysługuje wyłącznie „komitetom wyborczym”.

Mówiąc prościej: w III RP istnieje zakaz kandydowania (wybieralności) do sejmu obywateli, którzy nie są „nominowani” przez Komitet wyborczy, o których wspomina wyżej wspomniany europejski Kodeks dobrej praktyki jako „all human”.

3. Resume 

Reasumując można powiedzieć słowami Ericha Marie Remarque’a, iż na froncie wyborczym w Polsce po 1989 roku „jest bez zmian”.

WbS, opublikowane na Salon24, 23.5.2018

* Andrzej Rzepliński – „Niewolne wybory parlamentarne. Doświadczenie polskie 1947–1989”, monitorkonstytucyjny.eu, 9/12/2017

4. Post Scriptum

WYKAZ wszystkich 460 jednomandatowych okręgów wyborczych, ponumerowanych i pogrupowanych wg 16 województw – oparty na załączniku nr 1 do Ustawy Kodeks wyborczy. (autorska wersja robocza - 03.11.2024) podany jest na stronie:

https://460jow.blogspot.com/

Zasada powszechności wyborów do Sejmu a Europejskie Dziedzictwo Wyborcze

W 2003 roku Rada Europy wydała dokument pn. „Kodeks dobrej praktyki w sprawach wyborczych” w którym demokracja została zdefiniowana jako jeden z trzech filarów – obok praw człowieka i rządów prawa – europejskiego dziedzictwa konstytucyjnego.

W „Kodeksie” czytamy, że: „demokracja jest nie do przyjęcia bez wyborów przeprowadzanych zgodnie z pewnymi zasadami, które nadają im demokratyczny charakter”.

Tymi konstytucyjnymi – pięcioma – zasadami wyborczymi są: powszechność, równość, wolność, tajność i bezpośredniość.

Niniejsze opracowanie dotyczy tylko zasady powszechności wyborów.

Podane są w nim: ogólne definicje ujęte w „Kodeksie dobrej praktyki” a dotyczące tej zasady, praktyki wyborcze w wybranych 3 krajach europejskich urzeczywistniające zasadę powszechności oraz realizacja zasady powszechności wyborów do Sejmu w świetle ww. kodeksowego standardu Rady Europy.

Na marginesie podaję, że „Kodeks dobrej praktyki” podzielony jest na dwa działy:

1. Wytyczne (definicje zasad wyborczych i warunków ich stosowania) oraz

2. Raport Wyjaśniający dotyczący ww. zasad i warunków.

 

A. Pierwsza zasada: powszechność wyborów

Najważniejszą zasadą prawa wyborczego jest powszechność wyborów.

„Kodeks” definiuje ją następująco:

„Powszechne prawo wyborcze oznacza w zasadzie, że wszyscy ludzie posiadają prawo wybierania i kandydowania w wyborach”

i dalej w dziale „Raport” wyjaśnia:

„Powszechne prawo wyborcze obejmuje zarówno czynne (prawo wybierania) jak i bierne (prawo do kandydowania w wyborach) prawo wyborcze”.

W „Kodeksie” zasada powszechności wyborów obejmuje 3 obszary:

1/ sam warunek powszechności sensu stricto a dotyczący dwom nierozłącznym procesom tj. kandydowania oraz wybierania w wyborach

Ta powszechność jest podporządkowana 4 warunkom (tzw. cenzusy) jak:

- wiek,

- narodowość (wymóg obywatelstwa),

- zamieszkanie i

- ograniczenia indywidualne.

2/ rejestr wyborców

Rejestr winien być: stały, regularnie uaktualniany, publikowany, objęty procedurą umożliwiającą rejestrację lub poprawienie błędnego zapisu czy rejestr uzupełniający.

3/ procedura zgłaszania kandydatów

Wymagania:

a/ tryb zgłaszania kandydatów - indywidualnie lub listy kandydatów - może być uwarunkowane zebraniem minimalnej liczby podpisów,

b/ prawo nie powinno wymagać zebrania podpisów w liczbie przekraczającej 1% wyborców w danym okręgu wyborczym,

c/ sprawdzanie podpisów winno być oparte na wyraźnych przepisach,

d/ jeśli istnieje wymóg depozytu, winien on być zwracany jeżeli kandydat lub partia przekroczy pewien próg; suma i wymagany próg nie powinny być nadmierne.

B. Powszechność prawa kandydowania w wybranych krajach Europy

Poniżej podaję, w maksymalnym skrócie, jak jest realizowana zasada powszechności wyborów na odcinku biernego prawa wyborczego do izby niższej parlamentu w 3 krajach Europy.

Pomijam czynne prawo wyborcze z tej prostej przyczyny, że prawo to może całkiem dobrze funkcjonować w państwie nie demokratycznym (np. PRL).

Natomiast istnienie biernego prawa wyborczego jest cechą charakterystyczną – a nawet warunkiem sine qua non – państwa demokratycznego, które to państwo zostało opisane w ww. „Kodeksie dobrej praktyki”.

1. Wielka Brytania (ostatnie wybory: 04.7.2024, jednoturowe)

W najstarszej nowożytnej demokracji, jaką jest demokracja angielska, każdy uprawniony wyborca – nominowany przez partię lub tzw. independent – może kandydować do Izby Gmin w okręgu jednomandatowym pod 2 warunkami:

- zebrać 10 podpisów (vide A.3.a),

- wpłacić depozyt &500, który jest zwracany jeżeli kandydat przekroczy próg 5% uzyskanych głosów (vide A.3.d).

2. Francja (ostatnie wybory, w dwóch turach: 30.6.2024 i 07.7.2024)

Każdy uprawniony wyborca może kandydować do Zgromadzenia Narodowego:

- nie ma warunku zebrania podpisów (vide A.3.a),

- nie ma wymogu depozytu (vide A.3.d).

3. Węgry (ostatnie wybory: 03.4.2022, jednoturowe)

Zgromadzenie Krajowe ma 199 członków, którzy wybierani są wg dwóch metod:

a/ 106 deputowanych wybieranych wg metody większościowej, w okręgach jednomandatowych: ubiegać się może każdy uprawniony wyborca pod warunkiem:

- zebrania 500 podpisów (vide A.3.a),

- nie ma warunku depozytu (vide A.3.d),

b/ 93 deputowanych wyłanianych jest w jednym ogólnokrajowym okręgu wyborczym za pomocą ordynacji proporcjonalnej, przy użyciu metody d’Hondta, wg list partyjnych.

W tej metodzie wyborca nie jest podmiotem wyborczym (nie ma biernego prawa wyborczego) i jest to pozostałość po systemie wyborczym państwa demokracji socjalistycznej, pozostałość warunkująca ewolucyjny proces przejścia do normalnej europejskiej – wg „Kodeksu” Rady Europy - demokracji.

C. Zasada powszechności wyborów do Sejmu RP

1. Konstytucja RP z 1997 roku – w wyborach do Sejmu – wymienia tylko cztery zasady wyborcze, które zostały zdefiniowane w ww. „Kodeksie dobrej praktyki” Rady Europy. Są to zasady: powszechność, równość, tajność i bezpośredniość wyborów. W Konstytucji pominięta jest piąta zasada wolności wyborów.

Wymieniony w art.96 Konstytucji dodatkowy „piąty przymiotnik” opisujący wybory do Sejmu jako „wybory proporcjonalne” nie należy do kanonu podstawowych europejskich zasad wyborczych, wg „Kodeksu dobrej praktyki”.

Przymiotnik ten – skopiowany bezpośrednio z ordynacji wyborczej PRL – wyznacza jedynie sposób wybierania posłów wg metody proporcjonalnej, a nie np. metody większościowej czy mieszanej.

W czerwcu 2015 roku Sędzia Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Gersdorf w swojej opinii dotyczącej prezydenckiego projektu ustawy o zmianie Konstytucji, polegającej na usunięciu przymiotnika „proporcjonalne”, nie zgłosiła uwag. Było to na kilka miesięcy przed referendum.

W referendum w dniu 6 września 2015 roku prawie 80% głosujących było za wprowadzeniem większościowej metody wyborczej tj. za jednomandatowymi okręgami wyborczymi do Sejmu a nie za zapisanym w Konstytucji rozwiązaniem proporcjonalnym.

Temat usunięcia tego wadliwego zapisu w Konstytucji upadł z powodu kończącej się kadencji Sejmu.

2. Metoda proporcjonalna – wymieniona w art.96 Konstytucji – narusza pierwszą europejską zasadę powszechności wyborów, bowiem pozwala aktowi niższej rangi, jakim jest ustawa Kodeks wyborczy 2011 r. na:

1/ wprowadzenie do obiegu prawnego nie konstytucyjnego, epizodycznego bytu jakim jest komitet wyborczy, który jest niezbędny do praktycznej realizacji owej proporcjonalności;

2/ pozbawienie wyborców biernego prawa wyborczego do Sejmu i scedowanie go na owe komitety wyborcze na zasadzie wyłączności;

3/ usunięcie z procesu wyborczego czynności „kandydowanie”, które to kandydowanie jest niezbywalnym – zgodnie z europejską zasadą powszechności - prawem należnym każdemu uprawnionemu wyborcy;

czynność „kandydowanie” została zastąpiona czynnością „rejestrowanie” i przypisana owym epizodycznym bytom czyli komitetom wyborczym;

identyczna technika zastępstwa była stosowana w ordynacji wyborczej PRL.

D. Podsumowanie

Zasada powszechności jest kardynalną zasadą wyborczą w państwie demokratycznym. Jej jądrem jest istnienie dwóch niezbywalnych i nierozłącznych podmiotowych praw każdego uprawnionego wyborcy: prawa wybierania oraz prawa kandydowania w wyborach do Sejmu. Gwarancją tych praw winien być nie budzący wątpliwości zapis w Konstytucji.

Natomiast zapis w Konstytucji o wyborach proporcjonalnych, wyznaczający metodę wyborczą, która to metoda nie ma waloru konstytucyjnego wg europejskiego „Kodeksu dobrej praktyki” – o czym jest mowa powyżej – narusza ową gwarancję.

W PRL funkcjonowało w miarę dobrze – jak na owe czasy – czynne prawo wyborcze do Sejmu. Natomiast obywatele byli pozbawieni biernego prawa wyborczego w całości.

W III RP ten stan rzeczy jest kontynuowany mimo wydania w 2003 roku przez Radę Europy „Kodeksu dobrej praktyki w sprawach wyborczych”, który szczegółowo definiuje europejskie dziedzictwo wyborcze obowiązujące w państwie demokratycznym.

Jan Kowalak, 1 kwietnia 2025 roku

https://www.venice.coe.int/images/SITE%20IMAGES/Publications/Code_conduite_PREMS%20026115%20GBR.pdf

 

Poseł z każdego powiatu ’24

Dnia 3 listopada 2012 roku zmarł w wieku 73 lat prof. Jerzy Przystawa. 

To On zapoczątkował w III RP walkę o przywrócenie obywatelom pełni praw wyborczych do Sejmu. Składa się na nią nie tylko prawo czynne istniejące przecież i w PRL ale i prawo bierne, które nowa „solidarnościowa” władza zapomniała obywatelom zwrócić.

Pan Profesor uporczywie przypominał rządzącym, wespół z wieloma osobami zatroskanymi jak i On o losy demokracji w Polsce, że bez biernego prawa wyborczego demokracja w Polsce jest wadliwa.

W swoim działaniu rozpoznał i wyartykułował myśl o następującej treści: „Poseł z każdego powiatu”.

Powyższe rozwiązanie, aby jedna osoba wybrana przez obywateli określonego terytorium była posyłana do centralnego gremium zarządzającego krajem, to jest nic nowego. 

Jest nadal stosowane w najstarszej nowożytnej demokracji – czyli Wlk. Brytanii – do dzisiaj, niezwykle skutecznie i z pożytkiem dla dobra wspólnego.

Brytyjska ordynacja wyborcza do Izby Gmin jest – z punktu widzenia obywatela – niezmiernie prosta i zrozumiała:

Kandydat do Izby musi spełnić 2 warunki:

1/ zdobyć 10 podpisów wyborców oraz

2/ wpłacić depozyt &500, który jest zwracany, gdy kandydat uzyska 5% głosów.

W związku z powyższym przeciętny Polak łatwo może wyobrazić sobie zaadoptowanie powyższej brytyjskiej ordynacji do warunków polskich.

Ponadto jej wady i zalety można rozpatrywać w porównaniu z już istniejącą ordynacją proporcjonalną i to mając na względzie tylko i wyłącznie interes wszystkich Polaków.

Zakładamy, że w III RP są sprzyjające warunki na zmianę ordynacji wyborczej do Sejmu na angielskie JOW.

A mianowicie:

a/ prawodawcy PRL zostawili nam dobry spadek co do ilościowego składu Sejmu. Mamy bowiem 460 posłów, co przy ok. 40 mln mieszkańcach daje ok. 90 tys. mieszkańców na 1 mandat.

Dla porównania: w Wlk. Brytanii jest 650 posłów i ok. 70 mln. mieszkańców, co daje ok. 100 tys. mieszkańców na 1 mandat.

b/ prawodawcy III RP przyjęli strukturę państwa wg. powiatów (vide zał.1 do Kodeksu Wyborczego), gdzie Polska ma:

- 314 powiatów i

- 66 miast na prawach powiatów.

Dla potrzeb wyborów do Sejmu powyższe 380 powiatów zostało rozparcelowanych na 41 okręgów wielomandatowych. Każdemu okręgowi przypisana jest – proporcjonalnie do liczby mieszkańców – określona liczba mandatów poselskich.

I tak:

okręg nr 1 Legnica, ma 12 mandatów. Okręg liczy 12 powiatów oraz 2 miasta na prawach powiatu: Jelenia Góra i  Legnica. Oznacza to 12 JOW-ów: 2 miejskie i 10 „ziemskich” (występuje konieczność zgrupowania 12 powiatów w 10 JOW).

I tak dalej … aż do

okręgu nr 41 Szczecin, który ma 12 mandatów. Okręg liczy 9 powiatów i 2 miasta na prawach powiatu: Szczecin i Świnoujście. Oznacza to 12 JOW-ów: 3 miejskie (w tym 2 dla Szczecina) i 9 „ziemskich”.

     Etykieta pn. „Wykaz 460 JOW” zawiera listę okręgów JOW, uporządkowaną wg powiatów zgodnie z zał.1 do Ustawy Kodeks wyborczy.

Wynika z tego, że:

316 mandatów pochodzić będzie z 314 powiatów „ziemskich” oraz

144 mandatów z 66 miast na prawach powiatów.

Zatem droga do zrealizowania wspólnotowego celu o treści „Poseł z każdego powiatu” jest otwarta.

Jedynymi hamulcowymi ordynacji większościowej są partyjne oligarchie utuczone na pieniądzach publicznych. Nadmienić trzeba, że w dużo bogatszej Wlk. Brytanii nie ma finansowania partii politycznych z budżetu państwa.

Quo vadis, polskie JOWy?

Pierwszą i fundamentalną sprawą na drodze do normalnej demokracji w III RP jest posiadanie przez obywatela pełni praw wyborczych do Sejmu. Nie mając biernego prawa wyborczego do organu ustawodawczego obywatel nie jest pełnoprawnym podmiotem w swoim kraju. Z tego powodu wszelkie rozważania obywateli o naprawie państwa są z góry skazane na niepowodzenie. Sytuacja jest podobna do tej z czasów PRL, na odcinku praw obywatelskich.

Co nie oznacza, abyśmy ich zaniechali. Bowiem nie znamy dnia ani godziny kiedy nastaną sprzyjające warunki do realizacji dobra wspólnego, którego bardzo ważnym elementem składowym jest akceptowany przez ogół obywateli sposób wybierania swoich przedstawicieli do gremium zarządzającego wspólnotą.

Oznacza to baczne przyglądanie się tym państwom, gdzie funkcjonuje mechanizm wyborczy, który jest spolegliwy obywatelom. A jest nim, dla państwa jednonarodowego,  ordynacja większościowa, JOW. W Europie mają ją: Wlk. Brytania (w czystej postaci), Francja (wadliwe 2 tury), Węgry (53 % Parlamentu wybierana jest w JOW) czy Białoruś.

WYKAZ wszystkich 460 jednomandatowych okręgów wyborczych, ponumerowanych i pogrupowanych wg 16 województw – oparty na załączniku nr 1 do Ustawy Kodeks wyborczy. (autorska wersja robocza - 03.11.2024) podany jest na stronie:

https://460jow.blogspot.com/